Sıkça Sorulan Sorular

Adem Kuyumcu, erişilebilirlik, engellilik olgusuna hak temelli yaklaşım, erişilebilir kent, engelsiz turizm ve engelli bireylerle doğru iletişim alanlarında çalışmalar yapan bir danışman ve eğitmendir.

2009 yılından bu yana kamu kurumları, yerel yönetimler, özel sektör ve üniversitelerle erişilebilirlik alanında çalışmalar yürütmekte; eğitim, danışmanlık ve proje çalışmaları gerçekleştirmektedir.

Çalışmalarında fiziksel çevrenin yanı sıra ulaşım, iletişim, hizmet süreçleri, kullanıcı deneyimi ve toplumsal katılımı birlikte ele almaktadır.

Erişilebilirlik denetimi; bir yapı, açık alan, ulaşım sistemi veya hizmetin erişilebilirlik açısından mevcut durumunun incelenmesidir.

Değerlendirme çalışmasının kapsamına göre giriş ve çıkışlar, dolaşım alanları, rampalar, merdivenler, asansörler, erişilebilir tuvaletler, yönlendirme ve bilgilendirme sistemleri, ulaşım bağlantıları, iletişim ve hizmet süreçleri incelenebilir.

Resmi erişilebilirlik tespit ve denetim süreçlerinde ilgili mevzuat ve erişilebilirlik standartları esas alınmaktadır.

Erişilebilirlik değerlendirmesi öncelikle çalışmanın amacı ve kapsamının belirlenmesiyle başlar.

Ardından mevcut durum incelenir ve gerekli durumlarda saha çalışması gerçekleştirilir. Fiziksel çevrenin yanında ulaşım, bilgilendirme, iletişim ve hizmet süreçleri de değerlendirilir.

Tespit edilen sorunlar önem ve önceliklerine göre değerlendirilerek uygulanabilir çözüm önerileri oluşturulur.

Resmî erişilebilirlik izleme ve denetleme süreçlerinde ise yerinde inceleme ve ilgili erişilebilirlik izleme ve denetleme formları kullanılmaktadır.

Erişilebilirlik belgesi, mevzuatta belirtilen kapsamda umuma açık hizmet veren yapı ve açık alanlar ile toplu taşıma araçlarının erişilebilirlik açısından uygunluğunun belirlenmesi sonucunda verilir.

Resmî süreçte erişilebilirlik izleme ve denetleme komisyonu tarafından yerinde inceleme yapılır. Uygunluğu belirlenenlere erişilebilirlik belgesi valilik tarafından verilir.

Erişilebilirlik danışmanlığı ise kurum veya işletmelerin bu sürece hazırlanmasına, mevcut durumlarını görmesine ve gerekli iyileştirmeleri planlamasına yardımcı olabilir.

Erişilebilirlik denetimi veya değerlendirmesi, mevcut durumun erişilebilirlik açısından incelenmesi ve eksikliklerin belirlenmesine yönelik bir çalışmadır.

Erişilebilirlik belgesi ise ilgili resmî denetim sürecinin sonucunda, uygunluğu belirlenen yapı, açık alan veya toplu taşıma araçları için valilik tarafından verilen belgedir.

Bu nedenle danışmanlık veya özel bir değerlendirme çalışması, tek başına resmî erişilebilirlik belgesi yerine geçmez.

Erişilebilirlik; farklı ihtiyaç ve özelliklere sahip insanların fiziksel çevreye, ulaşım sistemlerine, bilgiye, iletişime, hizmetlere ve dijital ortamlara bağımsız, güvenli ve eşit şekilde ulaşabilmesi ve bunları kullanabilmesidir.

Erişilebilirlik yalnızca engelli bireyler için yapılan fiziksel düzenlemelerden ibaret değildir. Bir binaya girişten toplu taşımaya, bir internet sitesinden kamu hizmetlerine kadar yaşamın farklı alanlarını kapsar.

Amaç, kişilerin başkasının yardımına mümkün olduğunca ihtiyaç duymadan yaşamın içinde yer alabilmesini ve toplumsal yaşama eşit katılımını desteklemektir.

Erişilebilirlik, yaşamın farklı alanlarında farklı biçimlerde ele alınabilir. Başlıca erişilebilirlik alanları şunlardır:

Bu alanlar birbirinden bağımsız değildir. Gerçek erişilebilirlik için farklı erişilebilirlik boyutlarının birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Erişilebilirlik, insanların eğitim, çalışma, sağlık, ulaşım, kültür, turizm ve sosyal yaşam gibi alanlara eşit şekilde katılabilmesinin temel koşullarından biridir.

Erişilebilir olmayan bir çevre veya hizmet, kişinin bağımsız hareket etmesini ve toplumsal yaşama katılımını sınırlandırabilir.

Bu nedenle erişilebilirlik yalnızca belirli bir engel grubunun ihtiyacı olarak değil, herkesin yaşamını kolaylaştıran bir yaklaşım olarak ele alınmalıdır.

Yaşlılar, çocuklar, geçici hareket kısıtlılığı yaşayan kişiler ve farklı kullanıcı ihtiyaçlarına sahip bireyler de erişilebilir düzenlemelerden yararlanabilir.

Evrensel tasarım; ürünlerin, yapıların, çevrelerin ve hizmetlerin mümkün olduğunca farklı yaş ve özelliklere sahip insanlar tarafından kullanılabilecek şekilde tasarlanması yaklaşımıdır.

Erişilebilirlik ile yakından ilişkilidir ancak aynı kavram değildir.

Erişilebilirlik, mevcut çevre ve hizmetlerin farklı ihtiyaçlara cevap verebilmesini ele alırken; evrensel tasarım, daha en başından itibaren farklı kullanıcıları dikkate alan bir tasarım yaklaşımıdır.

Bu nedenle erişilebilirliğin proje ve tasarım sürecinin son aşamasında eklenen bir düzenleme yerine, başlangıçtan itibaren düşünülmesi önemlidir.

Hak temelli yaklaşım, engelli bireyleri yalnızca bakım veya yardım ihtiyacı üzerinden değerlendirmek yerine, sahip oldukları haklar ve toplumsal yaşama eşit katılım açısından ele alır.

Bu yaklaşımda eğitim, sağlık, çalışma, ulaşım, kültür, turizm, bilgiye erişim ve sosyal yaşam gibi alanlarda karşılaşılan engellerin ortadan kaldırılması önemlidir.

Amaç, engelli bireyleri toplumdan ayrı değerlendirmek değil; herkes için eşit, bağımsız, güvenli ve saygın bir yaşamın koşullarını desteklemektir.

Erişilebilirlik de bu yaklaşımın önemli unsurlarından biridir.