Deprem de Engelliler, Yaşlılar ve Aileleri için risk azaltma stratejileri

Deprem gerçeğimizi bilip riskleri azaltmak için hazırlıklar yapmadan beklemek hem devleti yönetenlerin hem de yerel yönetimlerin halkın yaşamına değer vermiyor olduklarını gösterir. Bu konuda talepte bulunmayan vatandaşlarda depremde hayatını, yakınlarının hayatını ve mallarını kaybetmeye mahkûmdur.

Bilimsel veriler doğrultusunda önceden tedbir alıp can ve mal kaybını önlemek mümkün olduğuna göre devleti ve belediyeleri yönetenlerin harekete geçmesi için daha kaç depremin geçmesi, daha kaç insanın ölmesi gerekiyor. Türkiye’nin en acil önceliği deprem konusunda binaların sağlamlaştırılması, gerekli tüm tedbirlerin alınması ve bu konuda toplumun her kesiminin eğitilmesidir. Bu gerçeği görmezden gelip devletin kaynaklarını farklı rant yatırımlarında kullanmak isteyenleri bir kez daha düşünmeye davet ediyorum.

Özel gereksinimli bireyler için deprem, kar yağışı, karın yerde kalması, yoğun yağmur ve şiddetli rüzgarda afet durumudur. Çünkü bu durumlarda dahi evlerinden çıkamıyorlar. Afetlerde riske açık gruplar;

  • Engelliler,
  • Yaşlılar,
  • Hastalar,
  • Bebekli aileler,
  • Evde hayvan besleyen aileler,
  • Yalnız yaşayanlar,
  • Nüfusun %4 ni oluşturan 75 yaşın üstündeki 4 milyon civarında yaşlı ve gelecekte de yaşlanacaklar,
  • Nüfusun %12.30 nu oluşturan 10 milyon civarında çeşitli sınıflarda engelli, aileleri ile 40 milyon kişi ve gelecekte engelli olacaklar ve aileleri,
  • Her yıl doğan yaklaşık 1 milyon bebek ve ailesi de özel gereksinimli bireyler olarak ifade edilmektedir.

Depremlerde özel gereksinimli bireylerin ve yakınlarının da mutlaka derhal eğitilmesi gerekmektedir. Özel gereksinimli bireyler ayrı, yakınları ve çevresinde özel gereksinimli bireyler bulunanlar ayrıca eğitilmelidirler. Bu eğitimleri afet öncesi stratejik plan çerçevesinde, deprem öncesi hazırlıklar, deprem anı ve deprem sonrası olarak tanımlıyoruz. Bu konuda eğitim verdiğimiz belediyelerde çok olumlu sonuçlarda aldık.

Afet, Deprem ve acil bir durumda engelli bireylerin özel gereksinimlerinin belirlenmesi de zor olur, dolayısıyla da kişiye uygunsuz yardım sunulur. Deprem anında engelli bireye yardım etmek onun ihtiyaçlarına uygun özel yöntem ve hazırlıklar gerektirir. Bir afet durumunda, özel gereksinimli bireyler diğer bireylerden daha fazla zorlukla karşı karşıya kalırlar.

Afetler karşısında özel gereksinimli tüm risk grupları söz konusu olduğunda, önceden konut ve iş yerlerinde tespitleri yapılıp veri bankası oluşturulursa çok daha iyi sonuçlar alınacaktır. Afet öncesi katılımcı planlama sürecinde üzerinde düşünülmesi gereken bazı noktalara örnek vermek gerekirse:

Ekipler ve sorumlular tatbikatlar yaparlarsa, kişilerin afetlere daha hazır olmaları sağlanabilir. Böylece, hem kendilerini afet esnasında daha iyi korur ve tehlikeden mümkün olduğunca uzak kalırlar, hem de ihtiyaçlarını afet öncesinde daha iyi anlatma şansları olduğundan, bu şekilde afet sonrası da ekiplerin daha etkin çalışmaları sağlanabilir.

Can kurtarma ekipleri ve gönüllü çalışanlar zihinsel engelliler, işitme engelliler, Görme engelliler ve ortopedik engellilerle iletişim kurmaya hazır olmalıdırlar. İşaret dili bilmek gerekmektedir.

Toplanma alanlarının ulaşılabilirliği ve erişilebilirliği kontrol edilmeli herkes için ulaşılabilir erişilebilir toplanma alanları oluşturulmalıdır. Deprem sonrası için oluşturulacak tuvalet ve duşlarda mutlaka erişilebilirlik standartlarına uygun olmasına dikkat edilmelidir.

Afet öncesinde özel gereksinimli bireyler en çok zaman geçirdikleri yerde bir çanta içinde aşağıdaki yazılanları bulundurabilirler.

  1. Su
  2. Toz Maskesi
  3. Düdük
  4. Cep telefonu
  5. Birçok paket bebe bisküvisi
  6. Acil sağlık çantası
  7. Fener
  8. Sık kullandığı ilaçlar
  9. Sağlık Bilgilerinin yer aldığı acil sağlık kartı.

Deprem öncesi
Afet anında ve sonrasındaki süreçte kullanılması amacıyla hayati önem taşıyan malzemelerden oluşan bir afet çantası hazırlanmalı ve özel gereksinimli bireylerin en çok bulunduğu yerde saklanmalıdır. Bu çantada ilave olarak olması gerekenler şunlardır:
* Özel gereksinimli bireyin durumuna göre fener, özellikle işitme engelliler için düdük, ilkyardım malzemeleri, ortopedik engelliler için eldiven, tekerlekli sandalye için yedek lastik, mama ile beslenenler için yedek gıda, zorunlu ilaçlar (örneğin; diyabetikler için ensülin)
* Özel gereksinimli bireyin durumuna ilişkin bilgilerin yer aldığı tüm temel dokümanların fotokopileri (bu kapsamda varsa kullanılan ilaçlar ve gereçler ile ilgili bilgiler)
* Destek ağındaki kişilerin ve var ise doktorunun iletişim bilgileri
* Başkalarının özel gereksinimli bireye yardım edebilmesi için engelli kişinin ilaç ve cihaz ya da gereç kullanıyor ise bunların nasıl kullanıldığını açıklayan yazılı bir belge ve gerekli görülüyor ise bunları temin edilebileceği yerlerin iletişim bilgileri.

Özel gereksinimli bireylerin, afete hazırlık çalışmaları kapsamında mutlaka kendi yakın çevresindeki tanıdıkları ile bir ağ oluşturmalıdır. Çünkü afetin şiddetine ve yol açtığı zararlara bağlı olarak engellinin bulunduğu yerden tek başına çıkması olanaklı olmayabilir. İşitme engelli bireyin varlığını başkalarına duyurabilmesinde, görme engellinin öğrendiği ve her zaman kullandığı yer ve yollardaki değişiklikleri fark etmesinde ek desteğe gereksinimi olabilir. Yatarak hayatını sürdüren bireyin tahliyesi için önceden bilgili ve hazırlıklı olmak gerekebilir.

Deprem anı
* Kendilerini koruyabilecek konumda olanlar, herkesin yaptığı şekilde sarsıntının başlamasıyla birlikte hedef küçültmeli ve ÇÖK + KAPAN + TUTUN davranışını yapmalıdırlar.
* Tekerlekli sandalyedeki engelliler kendini sandalyeden yere atmamalı. Tekerlek frenini devreye sokmalı ve başını korumalı. Gece yatarken protez, vb. cihazlarını yakınında ve kolay ulaşabileceği yerde bulundurmalıdır.
* Kendilerini koruyamayacak durumda olan zihinsel engellilerin deprem anında etraflarındakilerin yardımına ihtiyacı vardır. Zihinsel engelliler için üzerlerinde taşıdıkları, kimlik ve iletişim bilgilerini içeren künye yardım sürecini kısaltır.
* Görme engelli, bilmediği bir ortamda ve yanında da bir refakatçisinin olmadığı bir durumda depreme yakalanması halinde çevresindekilerden yardım istemelidir. Çevresinde hemen yardım alabileceği kimse yoksa sesleri dinleyerek kendisine zarar verebilecek tehlikelerden korunmaya çalışmalıdır.
* İşitme engellilerin afet anında varlığını başkalarına duyurabilmek için gerektiğinde kullanılmak üzere düdük, vb. bir aletin üzerlerinde veya yakınlarında bir yerde bulunması yararlıdır.

Deprem sonrası
* Özel gereksinimli bireylerin deprem bittikten sonra ilkyardım ve tahliyede yardıma ihtiyacı olabilir. Onların içinde bulundukları yapıdan tahliye olmaları veya kendileri içinde bulundukları yapıyı terk edemiyorlarsa diğer kişilerin yardımıyla tahliye edilmeleri gerekir. Özel gereksinimli bireyler için tahliye planları yapılırken, deprem anında içinde bulunulan mekânın ve bireyin özellikleri göz önüne alınmalı ve plan destek ağındaki kişilerle birlikte yapılmalıdır.
* Durumu veya yaşı her ne olursa olsun Özel gereksinimli bireylerin de afet anında paniğe kapılmaması gerekir. Bu da önceden yapılacak tatbikatlar ile onları hazır hale getirmekle sağlanabilir.

Adem Kuyumcu

Engelli Bakım Rehabilitasyon ve İletişim Uzmanı

Erişilebilirlik Uzmanı

Deprem de Engelliler, Yaşlılar ve Aileleri için risk azaltma stratejileri” yazısında bir düşünce

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir